چک در دهه­ های اخیر به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی نظام پرداخت در ایران جای خود را بازکرده و همواره نقش قابل توجهی در مبادلات مالی مردم داشته است. اما متاسفانه صدور چک­های بی­محل یا جعلی منجر به کاهش مقبولیت و اعتبار آن در سالهای اخیر در ایران شده و مردم را حتی­الامکان به عدم استفاده از این وسیله پرداخت سوق داده است. در همین راستا قانونگذار با همراهی بانک مرکزی سامانه­ای به نام “صیاد” را در سال 1396 با هدف متمرکزسازی صدور چک، ایجاد امکان اعتبارسنجی صاحبان حساب و جلوگیری از صدور دسته چک برای افراد فاقد صلاحیت و بدسابقه راه­اندازی کرده است که اختصارا به آن می­پردازیم:

 

الف) استعلام چک­های صیادی

در تنظیم قراردادها و انجام معاملات، سابقه حساب صادرکننده چک همواره یکی از دغدغه­های طرفین معامله بوده است که با ورود چک­های صیادی و امکان استعلام آن­ها تا حدودی به اعتبار این اسناد پرداخت افزوده شده است. بدین نحو که شما میتوانید با ارسال شناسه استعلام 16رقمی مندرج در چک به سامانه پیامکی بانک مرکزی به شماره 701701 در قالب (شناسه استعلام*1*1) از وضعیت اعتباری صادرکننده از نظر تعداد و مبلغ چک­های برگشتی ثبت شده در سامانه اطلاع کسب نمایید. توجه داشته باشید که نتیجه استعلام شما فقط با سرشماره 701701 اطلاع­رسانی خواهد شد. پاسخ استعلام به صورت رتبه­بندی بر اساس پنج رنگ به شرح ذیل برای شما ارسال خواهد شد:

سفید: صادرکننده چک فاقد هرگونه سابقه چک برگشتی بوده یا در صورت وجود سابقه تمامی موارد رفع سوءاثر شده است.

زرد: صادرکننده چک دارای یک فقره چک برگشتی یا حداکثر مبلغ پنج میلیون تومان تعهد برگشتی است.

نارنجی: صادرکننده چک دارای دو الی چهار فقره چک برگشتی یا حداکثر مبلغ بیست میلیون تومان تعهد برگشتی است.

قهوه­ای: صادرکننده چک دارای پنج تا ده فقره چک برگشتی یا حداکثر پنجاه میلیون تومان تعهد برگشتی است.

قرمز: صادرکننده چک دارای بیش از ده فقره چک برگشتی یا بیش از پنجاه میلیون تومان تعهد برگشتی است.

 

نیاز به مشاوره وکیل و مشاوره حقوقی در زمینه چک دارید؟ از مشاوره اینترنتی ، تصویری یا تلفنی ایران وکیل 724 استفاده کنید.

 

در نظر داشته باشید که با یک خط تلفن همراه روزانه تنها چهاربار میتوان استعلام گرفت اما امکان استعلام رایگان و نامحدود چک از طریق سایت بانک مرکزی به نشانی: cbi.ir وجود دارد. شایان ذکر است که در خصوص استعلام چک­های متعلق به اشخاص حقوقی دارای حساب مشترک، وضعیت اعلام شده مربوط به فرد دارای بالاترین مبلغ و بیشترین تعداد چک برگشتی از این صاحبان حساب خواهد بود.

 

ب) مزایای پیش­بینی شده برای چک­های صیادی در قانون:

از مزایای پیش­بینی شده برای چک­های صیادی در قانون، عدم تحمیل هزینه دادرسی مالی سنگین بر دوش دارنده چک است؛ بدین توضیح که تفاوتی ندارد که مبلغ چک به چه میزان باشد، در هر صورت هزینه دادرسی رسیدگی به این دعاوی معادل دعاوی غیرمالی است. هم­چنین مستندا به ماده 33 قانون جدید صدور چک، صدور اجرائیه علیه صادرکننده و صاحب حساب بدون نیاز به جلسه دادرسی و اطاله صورت می­پذیرد اما نسبت به سایر مسئولین از جمله ضامنین و ظهرنویسان تعیین جلسه دادرسی و صدور حکم ضرورت دارد.